قانون جدید ارث زن از شوهر

همه می‌دانیم پس از اینکه افراد فوت می‌کنند، آنچه از اموال منقول و غیرمنقول از آن‌ها به جا می‌ماند پس از انجام یکسری امور به وراث‌شان می‌رسد. اما برخی موارد بین وراث در نحوه تقسیم ماترک اختلافاتی بروز می‌کند و بر سر سهم‌الارث و اینکه چه کسی سهم بیشتری از ماترک می‌برد، با یکدیگر دچار چالش می‌شوند. در قانون مدنی کشورمان، سهم الارث هر کدام از ورثه طبق آنچه در شرع آمده است، مشخص شده است. یکی از این موارد سهم ارث زن از شوهر و اموال اوست. این سهم مطابق قانون مدنی، در شرایطی که زوجین فرزندی داشته یا نداشته باشند، متفاوت خواهد بود. در ادامه مقاله زیر درباره سهم ارث زن از شوهر در شرایط مختلف شرح خواهیم داد. 

قوانین مربوط به سهم زن از شوهر

طبق ماده ۸۶۴ قانون مدنی به موجب فوت یکی از زوجین، زوجی که در قید حیات است از متوفی ارث خواهد برد. لذا یکی از ورثه مرد پس از فوت او، همسرش است که از ماترک طبق قوانین خاصی ارث خواهد برد.

یک نکته مهم در خصوص ارث زن از شوهر آن است که فقط در صورتی زن از همسر خود ارث می‌برد که بین آن‌ها عقد دائم جاری شده باشد زیرا طبق ماده ۹۴۰ قانون مدنی، تنها زوجینی که ازدواج آنها دایمی باشد از یکدیگر ارث خواهند برد. البته لازم به ذکر است در صورتی که فردی مورث خود را به قتل رسانده باشد یا کافر باشد، از وی ارثی نمی‌برد.

با توجه به نکته فوق، در عقد موقت موضوع ارث زن از شوهر منتفی است. اما در صورتی که مردی تمایل داشته باشد به همسر صیغه‌ای خود مالی پس از فوت او تعلق گیرد، می‌تواند در وصیت‌نامه این موضوع را ذکر کند تا پس از فوت وی در نظر گرفته شود.

نکته دیگر اینکه چنانچه زوجین از هم طلاق گرفته باشند، ارث زن از شوهر صادق نیست، مگر اینکه طبق ماده ۹۴۳ قانون مدنی، طلاق از نوع رجعی باشد و مرد در طول مدت عده فوت کند. بعلاوه بر اساس ماده ۹۴۴ قانون مدنی چنانچه شوهر در حالی که مریض است زنش را طلاق دهد و یکسال پس از تاریخ طلاق در اثر همان بیماری فوت کند و زنش نیز ازدواج نکرده باشد، ارث زن از شوهر به قوت خود باقی است، حتی در صورتی که طلاق بائن باشد.

مقاله پیشنهادی: بدهی های متوفی در ارث چگونه است؟

سهم زن از ارث شوهر در صورت داشتن فرزند

موضوع سهم ارث زن از شوهر در حالتی که آن‌ها دارای فرزند باشند متفاوت از شرایطی است که فرزندی نداشته باشند. در واقع وجود فرزند در خصوص متوفی ملاک ارث بردن زن از شوهر است و البته مهم نیست که فرزندان حاصل ازدواج متوفی با همسر فعلی یا همسر سابقش باشد. 

لذا بر اساس فقه و نیز ماده ۹۱۳ قانون مدنی، سهم ارث زن از شوهر، چنانچه مرد فرزندی داشته باشد، یک هشتم ماترک است. بعلاوه طبق ماده ۹۴۶ قانون مدنی ارث زن از اموال شوهر متوفی، در صورتی که مرد دارای فرزندی باشد، یک هشتم از عین اموال منقول و یک هشتم از اموال غیر منقول مانند زمین، ساختمان، بنا و درختان خواهد بود. 

مطلب پیشنهادی: نحوه تقسیم ارث مادر چگونه است؟

سهم زن از ارث شوهر در صورت نداشتن فرزند

مطابق ماده ۹۴۶ قانون مدنی کشورمان سهم ارث زن از شوهر در حالتی که مرد فرزندی نداشته باشد، بیشتر است. لذا اگر مردی فوت کند و فرزند نداشته باشد سهم ارث زن از شوهر یک چهارم اموال خواهد بود. نکته مهم این است که اگر مردی چند هنگام فوت چند همسر داشته باشد، باید سهم الارث شرعی زن‌ها بعد از فوت همسرشان، به تساوی بین آن‌ها تقسیم شود. مثلا اگر، فرد متوفی دو زن و همینطور فرزندی داشته باشد، سهم ارث هر زن از شوهر به این منوال خواهد بود که سهم شرعی آن‌ها از ترکه جدا و سپس به طور مساوی بین هر کدام تقسیم خواهد شد. همکاری با بهترین وکیل ارث در تهران می تواند تمامی مراحل انحصار وراثت را برای شما آسوده کتد.

احکام ارث زن از شوهر در قرآن

در قرآن احکام مرتبط با ارث زن از شوهر آمده است که توسط فقها استخراج شده و در ادامه به برخی از آن‌ها اشاره می‌کنیم. 

نظرات فقهی در محرومیت یا عدم محرومیت زوجه از بعضی از اموال

طبق مفاد ۹۴۶ و ۹۴۷ قانون مدنی، مصوب سال ۱۳۰۷ هجری شمسی، زن فقط از اموال منقول و قیمت ابنیه و اشجار ارث خواهد برد. مجلس شورای اسلامی در اصلاحیه‌ای در سال ۱۳۸۷، دامنه بهره‌مندی ارث زن از شوهر را تا قیمت اموال غیر منقول ارتقا داد به صورتی که اگر وراث از ادای قیمت خودداری کنند، زن مجاز است حق خود را از عین اموال استیفاء کند.

محرومیت زوجه از عین ابنیه و اشجار

مبنای مواد ۹۴۶ و ۹۴۷ قانون مدنی مصوب سال ۱۳۰۷، این نظر مشهور فقهای امامیه است که طبق آن زن از عین و قیمت کلیه زمین‌های به جا مانده از شوهر از قبیل املاک مزروعی، مسکونی، باغ، خالی از مسکن و زراعت و…. ‌محروم بوده و ارث زن از شوهر فقط از قیمت‌ آلات، ابنیه و اشجار خواهد بود و از عین آن‌ها بی‌بهره است.

استدلال اصلی پیروان این قول این است که اگرچه از متن قرآن (آیه ۱۲ سوره نسا) بهره‌مندی زن از تمام ماترک استنباط می‌شود، اما ظاهر قرآن با روایات وارده تخصیص خورده است و گرچه در ظاهر قرآن باقی است، اما به عمومیت آن نمی‌توان استناد کرد. 

محرومیت زوجه از عین مال غیر منقول و بهره مندی از قیمت

بر اساس گفته سید مرتضی علم‌الهدی، در صورت ازدواج مجدد زن و به جهت جلوگیری از ورود احتمالی شوهری بیگانه بر بازماندگان متوفی، بهترین حالت این است که قیمت زمین و بنا به وی پرداخت شود. از آنجا که بر اساس آیات قرآن، ارث زن از شوهر محفوظ است و زن از کلیه اموال شوهرش ارث می‌برد، با هدف اجماع بین آیه قرآن و روایات و نبود اجماع بر محرومیت زن از عین و قیمت اموال و با توجه به علت و حکمت عدم تحویل عین زمین و بنا به زن و نیز روایاتی که دال بر ارث زن از شوهر است، پرداخت قیمت زمین و بنا به زن صحیح‌تر خواهد بود (علامه حلّی).    

حرمان زوجه فاقد فرزند از عین اموال غیرمنقول

طبق نظر برخی فقها (محقق، حسینی عاملی، نوری الطبرسی و…)، محرومیت زن از عین اموال غیر منقول مانند زمین و بنا منحصر به همسری است که از این شوهر و یا شوهری دیگر فرزند نداشته باشد. در این صورت چنانچه زوجه دارای فرزند باشد، از عین اموال نیز بهره‌مند خواهد شد. طبق این نظر که کمترین تخصیص در عموم قرآن را دارد، زن در کل از تمام اموال شوهرش حتی از عین آن‌ها نیز ارث خواهد برد و از این حیث، بین زن و مرد تفاوتی نیست و فقط زنانی که فرزندی ندارند، از قیمت اموال غیرمنقول شوهر متوفی ارث می‌برند و عین اموال به آن‌ها داده نخواهد شد. 

قانون جدید سهم ارث زن از شوهر

تا قبل از سال ۱۳۸۷ سهم زن از اموال شوهر متوفی صرفا ارث بردن از عین اموال منقول و قیمت اموال غیر منقول بود، نه همه اموال بلکه تنها بناها و درختان. اما بعد از این سال، مواد ۹۴۶ و ۹۴۸ قانون مدنی در خصوص سهم ارث زن از شوهر اصلاح شد و قانون جدیدی به آن اضافه شد که به موجب آن ارث زن از شوهر علاوه بر عین اموال منقول شامل قیمت بنا، قیمت درختان و قیمت زمین نیز می‌شود و زوجه از قیمت اموال غیر منقول مانند زمین نیز ارث می‌برد.

در صورت استنکاف ورثه از پرداخت قیمت اموال غیر منقول، به موجب ماده ۹۴۸ قانون مدنی، زن از عین اموال غیر منقول نیز ارث خواهد برد. طبق ماده ۹۴۸ چنانچه وراث از دادن قیمت خودداری کنند، زن قادر است حق خود را از عین اموال استیفاء کند. برای این کار باید از طریق دادگاه برای مطالبه سهم خود از اموال غیر منقول اقدام کند و در صورت استنکاف ورثه از پرداخت قیمت اموال، زن مجاز است با حکم دادگاه عین مال غیر منقول را به نسبت سهم خود از ارث تصاحب کند.

آنچه در مقاله قانون جدید ارث زن از شوهر خواندید

در این مقاله آموختیم که چنانچه مردی فوت کند، زوجه متوفی از ماترک او ارث خواهد برد. البته موضوع ارث زن از شوهر بستگی به فرزند داشتن یا نداشتن متوفی دارد. یعنی میزان سهم‌الارث زن در حالتی که شوهر متوفی از این زن یا هر زن دیگری فرزندی داشته باشد، متفاوت خواهد بود که در مطلب فوق به میزان آن اشاره شد. چنانچه پس از توضیحات فوق در این خصوص سوالی دارید می‌توانید با کارشناسان ما در موسسه حقوقی همراه آرمانی تماس بگیرید تا شما را راهنمایی کنند. 

محدثه رفیعی

محدثه رفیعی هستم. پنج سال سابقه تولید محتوا در زمینه مسائل حقوق دارم.  در حال حاضر محتواهای یونیک، باکیفیت و مخاطب پسند برای موسسه همراه آرمانی را می نویسم. امیدوارم بتونم در زمینه مسائل حقوقی کمک کنم. خوشحال میشم نظراتتان را در مورد محتواها با من به اشتراک بگذارید.