معمولا پس از فوت پدر و مادر یک خانواده، ورثه بعد از پرداخت دیون و بدهیها، ادای تکالیف شرعی و عمل به وصیتهای متوفیان، برای انجام مراحل انحصار وراثت اقدام میکنند و در ادامه ماترک متوفی را بین خود تقسیم میکنند. در مواردی بین ورثه درباره نحوه تقسیم ارث مادر اختلاف بوجود میآید زیرا در اغلب موارد اطلاعات افراد از نحوه تقسیم ماترک پدر بیشتر است و نمیدانند ارث مادر چگونه تقسیم میشود؟ لذا در چنین شرایطی بهتر است از حضور بهترین وکیل ارث در تهران کمک بگیرید تا دچار چالش نشده و تقسیم ارث مادری به راحتی انجام شود و ورثه عادلانه به سهم خود برسند. در ادامه این مقاله درباره نحوه تقسیم ارث مادر شرح خواهیم داد.
نحوه تقسیم ارث مادر چگونه است؟
نحوه تقسیم ارث مادر پس از فوت او، بسته به این است که ورثه چه کسانی هستند. اگر فقط والدین مادری که فوت شده در قید حیات باشند و متوفی فرزندی در قید حیات نداشته باشد، تقسیم ارث پس از فوت او با حالتی که فرزند یا فرزندانی در قید حیات داشته باشد، متفاوت است. در ادامه حالات مختلف نحوه تقسیم ارث مادر را مرور میکنیم.
- با توجه به ماده ۹۰۶ قانون مدنی، اگر مادری که فوت شده فرزند نداشته باشد، اما در زمان مرگ، والدینش در قید حیات باشند، نحوه تقسیم ماترک متوفی به این قرار است که چنانچه تنها یکی والدین مادر فوت شده در قید حیات باشد، او وارث تام بوده و کلیه ارثیه متوفی به او میرسد. اما اگر هر دو والد زنده باشند، یک سوم ماترک به مادر و مابقی به پدر خواهد رسید.
- در صورتی که مادر فوت شده یک فرزند داشته باشد و والدین متوفی نیز قبلا از دنیا رفته باشند، کلیه ماترک به این تک فرزند خواهد رسید. اما اگر مادر متوفی چند فرزند داشته باشد که همه دختر یا همه پس باشند و والدین قبلا فوت کرده باشند، نحوه تقسیم ارث مادر متوفی بین فرزندان به صورت مساوی خواهد بود. اما اگر همین شرایط باشد ولی فرزندان مادر متوفی غیر همجنس باشند، فرزندان پسر دو برابر دختران ارث میبرند.
- اگر مادر متوفی فرزند داشته باشد و والدین متوفی نیز در قید حیات باشند، یک ششم اموال به والدین و بقیه آن به فرزندان میرسد. لازم به یادآوری است که از یک ششم سهم والدین، یک سوم سهم مادر و دو سوم سهم پدر است و در مورد فرزندان نیز سهم فرزندان ذکور دو برابر دختران است.
- چنانچه همسر دائمی مادر متوفی در قید حیات باشد، طبق ماده ۹۱۳ قانون مدنی، نحوه تقسیم ارث مادر متوفی به این شکل است که در صورت داشتن فرزند یا فرزندان، یک چهارم ماترک به شوهر و بقیه به فرزندان میرسد اما اگر مادر متوفی فرزندی نداشته باشد، نصف ارث به شوهرش خواهد رسید و بقیه ماترک بین سایر ورثه تقسیم میشود.
قانون ارث از مادر چیست؟
قانون مدنی تقسیم ارث کشور در سال ۱۳۰۷ تصویب شد و نحوه تقسیم ارث مادر نیز در آن مشخص شد. طبق این قانون اگر مادر متوفی یک فرزند داشته باشد، کل ماترک مادر به آن تک فرزند خواهد رسید. چنانچه جنسیت فرزندان یکسان باشد و تعداد بیشتر از یکی باشد، نحوه تقسیم ارث مادر بین همه فرزندان به صورت مساوی است. ولی اگر تعداد فرزندان بیشتر از یکی و جنسیت آنها متفاوت باشد، معمولا اصل تفاوت در تقسیم ارث بر اساس جنسیت استفاده میشود و سهم فرزندان پسر دو برابر دختران خواهد بود.
سهم الارث فرزند دختر از مادر
اگر مادر متوفی فقط یک فرزند دختر داشته باشد تمام ماترک، بعد از فوت به دختر میرسد. اما چنانچه علاوه بر این فرزند دختر، مادر مادر نیز در قید حیات باشد، پس از فوت مادر، یک ششم اموال به مادر و چهار ششم به فرزند دختر میرسد. یک ششم باقی مانده نیز مجدد تقسیم شده و یک پنجم به مادر و چهار پنجم به دختر خواهد رسید. اگر مادر متوفی چند فرزند دختر داشته باشد اموال مساوی بین آنها تقسیم میشود.
اگر علاوه بر فرزند دختر، والدین مادر فوت شده هر دو در قید حیات باشند، یک ششم اموال به پدر، یک ششم به مادر و سه ششم به فرزند دختر خواهد رسید. یک ششم باقی مانده نیز اصل قبل تقسیم بر ۵ شده و بین ورثه تقسیم خواهد شد.
سهم الارث فرزند پسر از مادر
نحوه تقسیم ارث مادر و سهم الارث پسر به این شکل است که اگر مادر چند فرزند پسر داشته باشد، پس از فوت ماترک مساوی بین آنها تقسیم خواهد شد. اما اگر مادر متوفی یک فرزند پسر داشته باشد و همسرش نیز زنده باشد، یک چهارم اموال به شوهر و بقیه به پسر تعلق میگیرد.
تقسیم ارث زن بدون فرزند
اگر خانمی که فوت میکند، فرزندی نداشته باشد تقسیم ارث او به این شکل است که در صورت زنده بودن شوهر، نصف اموال به او و بقیه به سایر وراث خواهد رسید. اگر شوهر در قید حیات نباشد، ماترک بسته به طبقه ورثه بین آنها تقسیم خواهد شد.
بیشتر بخوانید: میزان سهم ارث مرد از زن چقدر است؟
طبقات ارث کدامند؟
نحوه تقسیم ارث مادر با سایر افراد یکسان است و مطابق طبقات ارث انجام خواهد شد. بر اساس قانون، ورثه در سه طبقه قرار میگیرند که به ترتیب طبقه اول در اولویت است و در صورت حضور هر ورثه از طبقه اول، دیگر طبقات ارث نخواهند برد. طبقات ارث به صورت زیر هستند:
- طبقه اول شامل پدر، مادر، فرزند و نوههاست.
- طبقه دوم شامل پدربزرگ، مادربزرگ، خواهر، برادر و فرزندان آنهاست.
- طبقه سوم شامل خاله، عمه، عمو، دایی و فرزندان آنهاست.
در ادامه هر طبقه دارای دو درجه است که اولویت درجه اول بالاتر از درجه دوم میباشد، مثلا اگر در طبقه اول وارثی وجود نداشته باشد و در طبقه دوم خواهر و برادر و فرزندان آنها باشند، فقط خواهر و برادر ارث میبرند و فرزندان آنها ارث نخواهند برد.
محاسبه تقسیم ارث طبقات اول تا سوم
مطابق مقررات، نحوه تقسیم ارث مادر در حقوق کشور ما، اگر یک وارث از یک طبقه وجود داشته باشد، افراد طبقه بعد ارث نمیبرند. همچنین علاوه بر خویشاوندان نسبی، زوج (شوهر) فرد متوفی نیز خویشاوند سببی وی محسوب شده و از متوفی ارث میبرد. بنابراین در نحوه تقسیم ارث مادر باید گفت که در مرحله اول ماترک بین فرزندان متوفی تقسیم میشود که فرزندان رضاعی نیز جزء آن هستند. البته اگر پدر و مادر متوفی در زمان فوت او زنده باشند، ارث خواهند برد.
اگر در زمان فوت مادری، والدین و فرزندان او در قید حیات نباشند، ارث به خواهرها و برادرهای او میرسد. در هر یک از این حالات نحوه تقسیم ارث مادر، اگر شوهر متوفی، یعنی پدر خانواده در زمان فوت او زنده باشد، از همسر خود ارث میبرد بنابراین هیچکدام از خویشاوندان نسبی مانع ارث بردن شوهر از همسر خود (مادر فوت شده) نخواهند شد.
خویشاوندان نسبی از ارث مادر سهمی دارند؟
اشاره کردیم که خویشاوندان نسبی مادر متوفی، در طبقات ارثی مختلف قرار میگیرند و بعد از فوت ایشان از ماترک ارث خواهند برد. در صورتی که در طبقات بالاتر ورثه حضور داشته باشند، ارث به طبقات پایین تعلق نخواهد گرفت.
آیا فرزند نامشروع از مادر ارث می برد؟
در قوانین کشور ما، فرزند نامشروع به رسمیت شناخته نمیشود لذا در نحوه تقسیم ارث مادر نیز سهمی به این فرزند نخواهد رسید. حتی اگر مادر متوفی هیچ ورثه قانونی هم نداشته باشد، باز هم فرزند نامشروع ارثی از مادر خود نخواهد برد.
جمع بندی و سوالات متداول
نحوه تقسیم ارث مادر نسبت به ارث پدر کمی پیچیده است و قوانین آن در مواردی متفاوت هستند. لذا در مقاله فوق درباره نحوه تقسیم ارث مادر متوفی بین ورثه وی شرح دادیم. در صورتی که اطلاعات کافی در این باره ندارید بهتر است در چنین شرایطی حتما از راهنمایی وکلای حاذق در این حوزه استفاده کنید. کارشناسان و وکلای ماهر موسسه حقوقی همراه آرمانی آماده پاسخگویی به سوالات شما در این زمینه خواهند بود.
آیا نحوه تقسیم ارث مادر متوفی بین فرزندانش یکسان است؟
خیر، فرزندان پسر دو برابر فرزندان دختر ارث میبرند.
آیا والدین مادر متوفی از او ارث میبرند؟
بله چنانچه در زمان فوت مادری، والدین او در قید حیات باشند، از ماترک ارث خواهند برد.
محدثه رفیعی هستم. پنج سال سابقه تولید محتوا در زمینه مسائل حقوق دارم. در حال حاضر محتواهای یونیک، باکیفیت و مخاطب پسند برای موسسه همراه آرمانی را می نویسم. امیدوارم بتونم در زمینه مسائل حقوقی کمک کنم. خوشحال میشم نظراتتان را در مورد محتواها با من به اشتراک بگذارید.