نفقه زن قهر کرده در سال ۱۴۰۳ چقدر است؟

طبق قانون کشورمان که در اغلب موارد از شرع استخراج شده، مرد ملزم است تمامی نیازهای متعارف همسرش را با عنوان نفقه در اختیار وی قرار دهد. در مقابل قانون شرط دریافت این نفقه را برای زن، تمکین عام و خاص از شوهرش در نظر گرفته است.

در این میان ممکن است زن بنا به دلایلی زن با شوهر خود قهر کند و محل زندگی مشترک‌شان را ترک کند. لذا از آن جایی که در قانون ترک منزل از طرف زن به معنای عدم تمکین و نشوز زن شناخته می‌‌شود، این مساله پیش می‌آید که نفقه زن در این شرایط چگونه خواهد بود؟

در ادامه این مقاله از موسسه حقوقی همراه آرمانی به بررسی و شرح اینکه نفقه زن قهر کرده چگونه پرداخت خواهد شد، می‌پردازیم. 

نفقه چیست؟

در ابتدا لازم است کمی درباره مفهوم نفقه توضیح دهیم. همانطور که اشاره شد در ایران وظیفه تامین هزینه زندگی و برآورده کردن نیازهای زن و فرزندان بر عهده مرد است. در واقع شوهر ملزم است که نیازهای اولیه همسرش را در اختیار او قرار دهد تا زوجه در زندگی مشترک دغدغه مالی نداشته باشد و با آسودگی خاطر به زندگی خود بپردازد.

لازم به ذکر است که این امر به این معنا نیست که زن حق اشتغال ندارد اما حتی در صورت شاغل بودن و داشتن درآمد، طبق ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی، مرد باید نفقه زن را بپردازد. در واقع نفقه یکی از حقوق اصلی زن پس از عقد نکاح است.

مطابق این قانون وظیفه تامین نیازهای اولیه زوجه اعم از خوراک، پوشاک، مسکن، خادم، هزینه‌های درمانی و بهداشتی و… بر عهده شوهر است. باید اشاره کنیم که در قانون صراحتا ذکر شده که شوهر مکلف به تامین لوازم منزلی است که زن قصد دارد در آن سکونت داشته باشد. بنابراین اگر چه در قانون در خصوص تامین جهیزیه صحبت نشده اما مطابق همین ماده قانونی می‌توان نتیجه گرفت که تامین جهیزیه نیز از وظایف قانونی شوهر می‌باشد. البته در عرف کشور ما تامین بخش زیادی از جهیزیه را خانواده دختر انجام می‌دهند اما در محاکم قضایی تامین جهیزیه تکلیف مرد است. 

انواع نفقه

طبق یک دسته‌بندی کلی نفقه در دو دسته نفقه زوجه و نفقه اقارب قرار می‌گیرد. اقارب به سه گروه ارقاب نسبی، رضائی و سببی تقسیم می‌شوند و طبق قانون فقط پرداخت نفقه به اقارب نسبی برای مرد الزامی است. در واقع مهمترین هزینه‌ای که مرد باید برای نزدیکان خود پرداخت کند، شامل هزینه‌های متعارف همسرش است. نفقه ارقاب نسبی، خرجی است که مرد باید به کسانی که قرابت نسبی و خونی با او دارند، پرداخت کند مانند همسر، فرزندان یا مادر و پدر. 

نفقه زن شامل چه مواردی است؟

اشاره کردیم که بر اساس ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی، نفقه شامل تامین همه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زوجه است مانند خوراک، پوشاک، مسکن و… . لازم به ذکر است که موارد مذکور در این ماده به هیچ وجه حصری نبوده و جنبه تمثیلی دارند. لذا ممکن است دامنه خرجی زن گسترده‌تر از این موارد باشد. 

اما آنچه مسلم است نفقه شامل همه نیازهای متعارف و متناسب با شان و شخصیت زن می‌باشد. توجه به این نکته ضروری است که حتی اگر موارد فوق خارج از عرف جامعه باشند، باز هم شوهر ملزم به پرداخت آن‌هاست. به عنوان نمونه اگر زوجه در خانواده خود عادت به داشتن خادم برای انجام امور خود داشته است، شوهر موظف است که پس از تشکیل زندگی مشترک برای همسر خود فردی را به عنوان خدمتکار استخدام کند. 

مطلب پیشنهادی: در چه مواردی نفقه به زن تعلق نمیگیرد؟

نحوه محاسبه میزان نفقه

در خصوص محاسبه مقدار نفقه باید گفت معیار مشخص و دقیقی در قانون برای این منظور وجود ندارد. به طور کلی میزان نفقه زن شاغل یا خانه دار توسط کارشناسان رسمی دادگستری تعیین و ارزیابی می‌شود و برای این کار، دادگاه و کارشناس منتخب، دو ملاک اصلی را در نظر می‌گیرند که یکی توجه به نیازهای زن است و دیگری شان و مقام او. منظور از جایگاه زن، شان وی در خصوص برخورداری از امتیازات و خدمات ویژه‌ای است که می‌توان برای یک زن در نظر گرفت.

لذا مکنت و استطاعت مالی شوهر و نیز شرایط اقتصادی خانواده پدری زوجه، ملاک محاسبه میزان نفقه نخواهند بود. لازم به ذکر است که زوجین می‌توانند ظرف یک هفته، به مقدار نفقه‌ای که توسط کارشناس رسمی دادگستری تعیین شده است، اعتراض کنند. در این حالت دادگاه بررسی مجدد را به ۳ نفر از کارشناسان رسمی ارجاع خواهد داد.

میزان نفقه زن قهر کرده چقدر است؟

اشاره کردیم که اگر زن بدون هیچ دلیل موجهی محل زندگی مشترک خود را ترک کند، مرد می‌تواند او را ملزم به بازگشت به خانه کند، در غیر این صورت نفقه زن قهر کرده به او تعلق نخواهد گرفت. به عبارت دیگر زن چنانچه در منزل شوهر خود حضور نداشته باشد، نمی‎تواند درخواست دریافت نفقه داشته باشد. البته موضوع نفقه زن قهر کرده، به دلیل ترک منزل نیز ارتباط دارد.  

مواردی که به زن قهر کرده نفقه تعلق نمی گیرد؟

نفقه زن قهر کرده به دلایل موجهی بستگی دارد که زن برای ترک منزل به آن‌ها استناد می‌کند. این دلایل باید به شکلی باشند که مورد تایید دادگاه قرار بگیرند تا نفقه زن قهر کرده به او تعلق گیرد. در ادامه برخی از دلایل ترک منزل و قهر را که ممکن است از سوی زن به آن استناد شود، شرح می‌دهیم. 

• اگر زن با شوهرش دچار اختلاف خانوادگی شود و پس از مشاجره، منزل را ترک کرده و مدت زمانی طولانی برنگردد، نفقه زن قهر کرده ملغی است. زیرا ممکن است در دادگاه ناشزه بودن زن به علت عدم تمکین برای سکونت در منزل شوهر اثبات شود. دقت کنید که صرف داشتن اختلافات خانوادگی با شوهر، هرگز دلیل موجهی برای قهر کردن زن نیست و در این شرایط نفقه زن قهر کرده منتفی است.
• چنانچه شوهر به علت بیماری، اعتیاد و داشتن رفتار خطرناک، زندگی همسرش را همواره دشوار کند، زن باید بتواند این موارد را در دادگاه اثبات کند. اگر مرد موفق شود ادعاهای همسرش را در دادگاه رد کند، پرداخت نفقه زن قهر کرده منتفی خواهد شد. 
• در شرایطی که زن به علت بیماری، تحصیل یا کار در مکان دیگری اقامت داشته باشد، دادگاه ممکن است موقتا حق دریافت نفقه را به او بدهد و این مورد شامل نفقه زن قهر کرده نمی‌شود. 

در نهایت باید اشاره کنیم که دادگاه با در نظر گرفتن شرایط تعیین می‌کند که آیا نفقه زن قهر کرده به او تعلق می‌گیرد یا نه؟

بیشتر بخوانید: وکیل مهریه با دانش و تجربه حقوقی، شما را در استیفای حقوق قانونی و دریافت مهریه‌تان به بهترین نحو یاری می‌کند.

در چه مواردی زن می تواند در منزل مرد سکونت نکند؟

طبق شرع و عرف، زوجه باید در مسکنی که شوهرش تعیین کرده، ساکن شود و از شوهرش تمکین کند. طبق ماده ۱۱۰۸ قانون مدنی، چنانچه زن از انجام وظیفه خود اجتناب کند، به او ناشزه می‌گویند و نفقه‌ای به وی تعلق نخواهد گرفت. اما در مواردی زن در صورت ترک منزل مشترک، مستلزم دریافت نفقه خواهد بود و نفقه زن قهر کرده پابرجاست. این موارد عبارتند از: 

موانع مشروع برای تمکین

طبق ماده ۱۱۱۵ قانون مدنی، اگر حضور زن در منزل شوهر، برای او خطر جانی، روانی و مالی به همراه داشته باشد، زوجه می‌تواند منزل را ترک کند و نفقه زن قهر کرده قابل مطالبه است. 

حق سکونت زن و خودداری از تمکین

طبق ماده ۱۱۱۴ قانون مدنی، چنانچه زن حق تعیین محل سکونت داشته باشد، می‌تواند از حضور در منزل شوهر اجتناب کرده و شوهرش را ملزم به حضور در خانه‌ مورد نظر خود کند.

نداشتن منزل مناسب و مستقل

اگر شوهر خانه‌ای در شان و جایگاه همسرش برای او تهیه نکند، زن مجاز است که به خانه شوهرش نرود.  

خروج برای درمان

چنانچه پزشک تشخیص دهد که زن برای درمان باید از منزل خارج شود اما شوهرش اجازه ندهد، زن می‌تواند بدون اجازه شوهر منزل را برای مداوا ترک کند و حتی به خارج از کشور برود. 

ابتلای شوهر به امراض مقاربتی و جنسی

طبق ماده ۱۱۲۷ قانون مدنی، در صورتی که شوهر پس از عقد به امراض جنسی یا واگیردار مبتلا شود، زن این حق را دارد که برای جلوگیری از ابتلا به این بیماری‌ها، با شوهرش نزدیکی نکند.

بیماری زن و عدم تمکین

چنانچه زن به دلیل ابتلا به بیماری و توصیه پزشک مجبور شود با شوهر خود نزدیکی نداشته باشد،  می‌تواند از نزدیکی امتناع کند.

داشتن اختلال جنسی

بر اساس قانون مدنی کشور، اگر شوهر تمایل به ورود زن یا مرد دیگری به رابطه جنسی داشته باشد یا مبتلا به اختلالات جنسی مانند سادیسم جنسی باشد یا حین رابطه همسرش را مورد ضرب و شتم قرار دهد، زن این حق را دارد که از رابطه امتناع کرده، تمکین نکند و نفقه زن قهر کرده را نیز مطالبه کند.  

حق حبس زوجه

طبق ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی، بر اساس حق حبس یعنی چنانچه زن زندگی مشترک را آغاز کند تا زمانی که مهریه به او داده نشده، می‌تواند نفقه را درخواست کند، حتی در صورتی که وظایف خاصی را نسبت به شوهر خود انجام ندهد.

نفقه در ازدواج موقت

بر اساس ماده ۱۱۱۳ قانون مدنی، در عقد موقت، زن حق نفقه ندارد مگر این که برای دریافت آن با مرد شرط کرده باشد یا اینکه صیغه مبنی بر آن جاری شده باشد. 

نفقه در دوران عقد

معمولا زن و شوهر، بعد از عقد نکاح دائم درباره زمان برگزاری مراسم عروسی یا زمان شروع زندگی مشترک خود، به توافق می‌رسند. اصولا در عرف به این صورت است که تا زمانی که زندگی مشترک شروع نشده و زوجین زیر یک سقف نرفته‌اند، نفقه به زن تعلق نمی‌گیرد. در واقع تا زمانی که زن باکره است نفقه دریافت نمی‌کند. البته اگر مدت زیادی از عقد بگذرد و شوهر برای شروع زندگی مشترک و تامین منزل اقدامی نکند، زوجه می‌تواند از مراجع قضایی تقاضای دریافت نفقه کند.

جمع بندی

در این مقاله به بررسی موضوع نفقه زن قهر کرده پرداختیم. می‌دانید که نفقه یکی از اصلی‌ترین حقوق زنان است که پس از عقد نکاح، صاحب آن خواهند شد. اما چنانچه زن بدون داشتن دلیلی موجه، محل زندگی مشترک خود را ترک کند، نفقه زن قهر کرده منتفی خواهد بود. در مواردی زن  با وجود ترک خانه، می‌تواند دریافت نفقه را مطالبه کند که این موارد را در مقاله شرح دادیم. در هر صورت برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه نفقه زن قهر کرده، می‌توانید با کارشناسان و وکلای مجرب ما در مجموعه حقوقی ….. تماس بگیرید. 

سوالات متداول نفقه زن قهر کرده

محدثه رفیعی

محدثه رفیعی هستم. پنج سال سابقه تولید محتوا در زمینه مسائل حقوق دارم.  در حال حاضر محتواهای یونیک، باکیفیت و مخاطب پسند برای موسسه همراه آرمانی را می نویسم. امیدوارم بتونم در زمینه مسائل حقوقی کمک کنم. خوشحال میشم نظراتتان را در مورد محتواها با من به اشتراک بگذارید.