پس از عقد ازدواج، مانند سایر عقود، طرفین ملزم به انجام برخی تعهدات در قبال یکدیگر میشوند و به موجب قانون و شرع، مجموعهای از تکالیف و حقوق بر عهده زن و شوهر قرار میگیرد. به عنوان مثال الزام به تمکین، از وظایف زن و الزام به پرداخت نفقه از وظایف شوهر خواهد بود. یکی از حقوقی که در زمان عقد ازدواج، زن صاحب آن خواهد شد، حق دریافت نفقه است که در قبال تمکین از شوهر خود آن را دریافت خواهد کرد. لذا در صورتی که زوجه از شوهر خود تمکین نکند، نفقه به او تعلق نخواهد گرفت. اما یکی از سؤالات رایج در بین زوجین این است که وضعیت نفقه در دوران عقد به چه صورت است و آیا در این دوران نفقه به زن تعلق خواهد گرفت یا نه؟ در ادامه این مطلب از موسسه حقوقی همراه آرمانی به شرح این موضوع خواهیم پرداخت.
نفقه زن چیست؟
طبق ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی نفقه زن عبارت است از کلیه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت او مانند مسکن، خوراک، پوشاک، لوازم منزل، هزینههای درمانی و بهداشتی، خدمتکار (در صورت عادت یا به واسطه نقص عضو یا بیماری) و… . لذا در نفقهای که از طرف شوهر به زن پرداخت میشود، دو عامل، نیازهای متعارف و نیازهای متناسب با شرایط زن باید در نظر گرفته شوند.
نفقه زن پیش از عقد
مطابق ماده ۱۱۰۶ قانون مدنی، در عقد دائم نفقه زن بر عهده شوهرش میباشد. لذا شرط اصلی پرداخت نفقه به زوجه، انعقاد عقد نکاح بین زن و مرد است و اینکه این عقد حتما دائمی باشد. طبق این قانون در دوران نامزدی نفقه به زن تعلق نمیگیرد. علاوه بر این اگر عقد از نوع صیغه موقت باشد باز هم زن مستحق دریافت نفقه نخواهد بود مگر اینکه هنگام صیغه، بین زوجین بر سر این موضوع توافق شده باشد یا عقد موقت بر مبنای اینکه مرد به همسرش نفقه بپردازد، منعقد شده باشد.
نفقه دختر عقد کرده
طبق ماده ۱۱۰۲ قانون مدنی، بلافاصله پس از عقد نکاح، روابط زوجیت بین زوجین برقرار شده و حقوق و تکالیف آنها در مقابل یکدیگر لازم الاجرا خواهد بود. همانطور که اشاره شد یکی از مهمترین این حقوق پرداخت نفقه از طرف مرد به همسرش است. بنابراین نفقه در دوران عقد نیز به زن تعلق میگیرد و در مقابل زن نیز باید از شوهر خود تمکین کند. لازم به ذکر است که زوجه میتواند از حق حبس نیز استفاده کرده و تا هنگامی که مهریه خود را به طور کامل دریافت نکرده، تمکین نکند و نفقهاش را هم دریافت کند.
مطلب پیشنهادی: میزان نفقه زن شاغل
نفقه در زمان عقد چگونه است؟
در رابطه با موضوع پرداخت نفقه در دوران عقد، باید نکات زیر را مورد توجه قرار دهید:
- حق نفقه در دوران عقد برای زن دایر است و با استناد به ماده ۱۱۰۲ قانون مدنی بلافاصله بعد از عقد نکاح زن صاحب حقوقی خواهد شد که یکی از آنها دریافت نفقه است و لذا پرداخت آن، منوط به برگزاری مراسم عروسی و آغاز زندگی مشترک نیست.
- نفقه در دوران عقد، تنها مختص عقد دائم است و در عقد یا صیغه موقت نفقه به زن تعلق نمیگیرد، مگر اینکه زوجین بر سر این موضوع توافق کرده باشند یا صیغه موقت برمبنای دریافت نفقه جاری شده باشد.
اگر چه بین حق دریافت نفقه و تمکین زن از شوهر، رابطه دو سویهای برقرار است و حق نفقه زوجه منوط به تمکین از شوهر است و در صورت عدم تمکین زن (روش های اثبات نشوز زن چیست؟)، نفقه به او تعلق نخواهد گرفت، اما لازم به ذکر است که احکام پرداخت نفقه در دوران عقد دائم، متفاوت است. مطابق ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی زن، میتواند تا زمان دریافت مهریه از انجام وظایف خود در مقابل همسرش، خودداری کند، به شرط اینکه، مهریه او حال باشد و این امتناع از ادای وظایف زناشویی، ساقط کننده حق دریافت نفقه نخواهد بود.
لذا بر اساس این ماده، چنانچه مهریه عندالمطالبه باشد و نزدیکی بین زوجین انجام نشده باشد، زن حق خودداری از تمکین تا زمان دریافت مهریه خود را دارد. در چنین شرایطی، از آنجایی که زوجه از حق قانونی عدم تمکین، برخوردار است، ناشزه به شمار نمیآید و مستحق دریافت نفقه خواهد بود. بنابراین در صورتی که شوهر نفقه همسرش را پرداخت نکند، زن میتواند از طریق دادگاه آن را مطالبه کند.
عوامل تعیین کننده نفقه
همانطور که اشاره شد در پرداخت نفقه دوران عقد دائم باید دو موضوع زیر در نظر گرفته شوند:
نیازهای متعارف
شوهر وظیفه دارد برای تامین کلیه نیازهای همسرش که با عرف جامعه، متناسب است، اقدام کند. به عنوان مثال اگر در عرف جامعه خرید عطر برای زن یکی از نیازهای متعارف او به شمار میآید، شوهر باید برای همسر خود عطر خریداری کند.
نیازهای متناسب با وضعیت زن
منظور از این مورد، نیازهای شخصی زن با توجه به شرایط وی در خانه پدری است به عنوان مثال اگر زن قبل از ازدواج و در خانه پدر خود عادت به داشتن خدمتکار داشته است، پس از ازدواج شوهرش باید برای او خادم استخدام کند.
نحوه شکایت نفقه در دوران عقد
شکایت برای عدم دریافت نفقه در دوران عقد به علت استناد به حق حبس ممکن است. در قانون حمایت خانواده آمده است که هر مردی با توجه به استطاعت مالی خود و در صورت تمکین زن، از پرداخت مهریه به او امتناع کند، به حبس تعزیری محکوم میشود. لذا چنانچه زن بنا به این دلیل از شوهر خود شکایت کند، تعقیب کیفری مرد امکان پذیر خواهد بود. در صورت گذشت زن از شکایت ترک انفاق، روند پیگیری در هر مرحلهای که باشد، متوقف خواهد شد. برای شکایت نفقه در دروان عقد و پس از آن زوجه باید به نزدیکترین مجتمع قضایی محل سکونت خود مراجعه کرده و درخواستی مبنی بر عدم دریافت نفقه ارائه کند.
مدارک مورد نیاز برای شکایت نفقه در دوران عقد
برای اقامه شکایت نفقه در دوران عقد لازم است که همه مدارک و مستنداتی که دال بر عدم پرداخت نفقه از سوی شوهر است، به دادگاه ارائه شود که باید همراه شکواییه به پرونده شکایت پیوست شوند. بهتر است برای طرح شکایت عدم دریافت نفقه، از راهنمایی بهترین وکیل طلاق در تهران کمک بگیرید. بر اساس قانون برای اثبات این ادعا میتوان از اقرار، شهادت و سوگند نیز استفاده کرد.
مدت زمان مورد نیاز
از آنجایی که جرم عدم پرداخت نفقه یکی از جرایم مستمر به شمار میآید، محدود به فرصت و زمان خاصی نیست. طرح شکایت نفقه در دوران عقد در مراجع قضایی، در هر زمانی که شوهر از پرداخت نفقه خودداری کند و موجب تنگدستی همسرش شود، ممکن است. اما حجم زیاد پروندههای قضایی عدم پرداخت نفقه در دوران عقد و پس از آن، باعث شده که روند رسیدگی به این قبیل شکایات کمی طولانی باشد و امکان تخمین دقیق زمان لازم برای شکایت نفقه ممکن نخواهد بود. بعلاوه نیاز به انجام کارشناسیهای متعدد در اینباره، زمان لازم برای پیگیری آن را طولانیتر خواهد کرد. اما کمک گرفتن از وکلای ماهر در این حوزه قطعا باعث پیشرفت سریعتر روند رسیدگی به پرونده شکایت عدم دریافت نفقه در دوران عقد خواهد شد.
روش های مطالبه نفقه از مراجع قضایی
در صورت عدم پرداخت نفقه در دوران عقد و پس از آن از سوی مرد، زن میتواند به نزدیکترین دادگاه محل سکونت خود یا همسرش مراجعه و طرح شکایت کتبی یا شفاهی کند. اما برای این منظور زن حتما باید بتواند این ادعای خود را اثبات کند. از نظر قانونگذار پرداخت نکردن نفقه در دوران عقد و پس از آن، جرم است و مجازات سنگینی در پی خواهد داشت و زن میتواند از لحاظ حقوقی و کیفری این موضوع را پیگیری کند.
دعوای عدم پرداخت نفقه در دوران عقد دائم، یک دعوای مالی محسوب میشود لذا برای تعیین مبلغ نفقه باید شکایت ارائه شده و تمبر هزینه دادرسی به آن پیوست شود. نهایتا این پرونده به دادگاه خانواده ارسال میشود و زوجه قادر است هزینههای دادرسی را در دادخواست ارائه شده، مطرح کند. چنانچه زن توانایی پرداخت هزینه دادرسی را نداشته باشد، دادخواست اعسار از پرداخت مهریه به دادگاه تقدیم میشود و در صورت اثبات آن، زوجه از پرداخت این هزینهها معاف میشود.
بیشتر بخوانید: نفقه زن قهر کرده چگونه پرداخت می شود؟
هزینه شکایت
مرجع دارای صلاحیت برای رسیدگی به پروندههای شکایت ترک انفاق، دادسراهای عمومی هستند و هزینه دادرسی با توجه به شکایت مرجوع به این مرجع تعیین خواهد شد. هزینه طرح شکایات کیفری مانند عدم پرداخت نفقه در دوران عقد زیاد بالا نیست. این هزینهها اعم از هزینه مرحله ثبت شکایت تا صدور رای نهایی، هزینه اجرا و تعرفه حقالوکاله در صورت گرفتن وکیل، هزینه کارشناسی و ثبت شکایت، هر سال از طرف سازمان برنامه و بودجه اعلام خواهد شد. برای اطلاع از هزینه این نوع شکایات میتوانید به سایت سازمان فوق مراجعه کنید.
جمع بندی
همانطور که در مقاله فوق بدان اشاره شد، پرداخت نفقه در دوران عقد دائم یکی از حقوق اصلی زوجه است که مرد باید آن را انجام دهد. چنانچه شوهر ترک انفاق کند، زن میتواند به مراجع ذیصلاح شکایت کرده و نفقه خود را مطالبه کند. پس از بررسی مدارک و مستنداتی که زن برای اثبات ادعای خود به دادگاه ارائه کرده، رای نهایی صادر خواهد شد. بهتر است برای پیشبرد موفق و سریع چنین شکایاتی حتما از راهنمایی و کمک بهترین وکیل مهریه در تهران استفاده کنید تا حق و حقوق خود را تمام و کمال دریافت کنید.
سوالات متداول نفقه در دوران عقد
آیا نفقه در دوران عقد به زن تعلق می گیرد؟
حق نفقه در دوران عقد دائم برای زن برقرار است.
آیا نفقه در صورت استفاده از حق حبس نیز برقرار است؟
در صورت استفاده زوجه از حق حبس در دوران عقد دائم، وی ناشزه محسوب نمیشود و قادر است نفقه در دوران عقد را مطالبه کند.
محدثه رفیعی هستم. پنج سال سابقه تولید محتوا در زمینه مسائل حقوق دارم. در حال حاضر محتواهای یونیک، باکیفیت و مخاطب پسند برای موسسه همراه آرمانی را می نویسم. امیدوارم بتونم در زمینه مسائل حقوقی کمک کنم. خوشحال میشم نظراتتان را در مورد محتواها با من به اشتراک بگذارید.