در قانون مدنی ایران قوانین مربوط به ارث و وصیت، دقیق تعیین شده است و به همین دلیل زمانی که شخصی فوت می‌کند، باید طبق قوانین موجود اقدام به تقسیم ارث میان وراث متوفی نمود تا از اختلافات حاصل شده از آن، جلوگیری شود. یکی از احتمالات مربوط به نحوه تقسیم ارث متوفیان، حالتی است که در آن شخص بدون آنکه فرزندی داشته باشد، فوت می‌کند. در این صورت، این سوال مطرح می شود که نحوه تقسیم ارث در صورت نداشتن وارث چگونه است؟ این سوال از آن جهت اهمیت دارد که گاهی میان ورثه افراد بدون فرزند در خصوص تقسیم ارث، اختلافات جدی ایجاد می‌شود.
به همین دلیل، در این مقاله از همراه آرمانی قصد داریم به این سوال پاسخ دهیم که ارث اشخاصی که هیچ فرزندی ندارند به چه کسانی می رسد. پس از آن، نحوه تقسیم ارث زن و مرد بدون فرزند و اموال بدون وارث آنها را توضیح داده و نکات حقوقی مربوط به آنها را ذکر خواهیم کرد.
ارث زن در صورت نداشتن وراث به چه کسانی می‌رسد؟
طبق ماده ۸۶۲ قانون مدنی، وراث متوفی به سه دسته تقسیم‌بندی می‌شوند که طبقه اول شامل پدر، مادر، فرزندان و نوه‌های متوفی می‌شود. در این طبقه پدر و مادر و فرزندان متوفی در درجه اول و نوه‌های او در درجه دوم هستند. طبقه دوم ورثه نیز شامل اجداد، برادر، خواهر و فرزندان آنها می‌باشد که اجداد، برادر و خواهر در درجه اول و فرزندان آنها در درجه دوم قرار می‌گیرند.
طبقه سوم و آخرین طبقه نیز به عمو، عمه، خاله و دایی و فرزندان آنها تعلق می‌گیرد که در این طبقه‌بندی نیز، عمو، عمه، خاله و دایی در درجه اول و اولاد آنها در درجه دوم قرار می‌گیرند. بنابر ماده ۸۶۴ قانون مدنی، زوج و زوجه به‌واسطه درگذشت دیگری، از یکدیگر ارث می‌برند.
توجه به این نکته ضروری است که زن و شوهر، تنها درصورتی‌که ازدواجشان دائمی باشد، می‌توانند در ارث یکدیگر شریک شوند؛ طبق ماده ۹۴۰ قانون مدنی.
مطلب پیشنهادی: بدهی های متوفی در ارث چگونه است؟
بر اساس ماده ۸۶۳ قانون مدنی در رابطه با طبقات و درجات ارث، وارثان طبقه بعد وقتی ارث می‌برند که از وارثان طبقه قبل، هیچ‌کسی وجود نداشته باشد؛ بنابراین، بر طبق موارد بالا، اگر زنی فوت کند و فرزندی نداشته باشد، در درجه اول والدین و شوهر او، وارث محسوب می‌شوند. درصورتی‌که افراد طبقه اول موجود نباشند یا پیش از زن فوت شده باشند، نوبت به افراد طبقه دوم ارث می‌رسد و سپس به طبقه سوم.
نکته مهم در این زمینه آن است که برای ارث‌بردن افراد، از زن بدون فرزند، نباید مانعی وجود داشته باشد. برای مثال اگر زن بدون فرزندی توسط شوهرش به قتل برسد، مرد به‌هیچ‌وجه از او ارث نخواهد برد، زیرا بر طبق ماده ۸۸۰ قانون مدنی، قتل یکی از محرومات ارث خواهد بود. درصورتی‌که زنی فوت کند در حالی که فرزندی نداشته باشد و تنها وارث او شوهرش باشد، طبق ماده ۹۴۹ مرد تمام ارث را می‌برد.
نکته قابل ذکر آن است که مرد در صورتی تمام ارث را خواهد برد که زن هیچ‌گونه فرزندی نداشته باشد و در این میان، تفاوتی میان فرزند مشترک یا فرزند همسر سابق زن وجود نداشته باشد.
بیشتر بخوانید: وکیل کلاهبرداری با تجربه، با ارائه مشاوره حقوقی و پیگیری پرونده‌های مرتبط، از حقوق موکلین در برابر جرایم مالی حمایت می‌کند.
ارث مرد در صورت نداشتن وراث به چه کسانی می رسد؟
یکی از مفروضاتی که در قضیه تقسیم ارث وجود دارد، حالتی است که مردی بدون آنکه فرزندی داشته باشد فوت کند. در این حالت، این سوال ممکن است مطرح شود که ارث مردی که هیچ فرزندی ندارد، به چه کسانی می‌رسد؟ در واقع اولین مرحله از تقسیم ارث مرد بدون فرزند، آن است که ورثه ای که قصد دارد ارث به آنها برسد را مشخص و سپس به نحوه تقسیم ارث میان آنها اشاره کند.
در پاسخ به این سوال که ارث مرد بدون فرزند به چه کسانی می رسد، باید گفت که به طور کلی، طبق طبقات و درجات ارث، ورثه متوفی را می توان به دو دسته خویشاوندان سببی و نسبی تقسیم بندی کرد. منظور از خویشاوندان سببی، زوج یا زوجه متوفی می باشد. لذا در هر حال، بر اساس ماده ۸۶۴ قانون مدنی زمانی که مردی فوت کرده باشد، همسر دائمی وی می تواند سهم الارث خود را بدست بیاورد.
اما منظور از خویشاوندان نسبی، اشخاصی هستند که به لحاظ نسب و رابطه خونی، با متوفی نسبت دارند. بر اساس ماده ۸۶۲ قانون مدنی، اشخاصی که به موجب رابطه نسبی با متوفی از ارث برخوردار می‌شوند، به سه دسته زیر طبقه‌بندی می شوند:
- طبقه اول: شامل پدر و مادر، فرزندان و فرزندان فرزندان (نوه ها می باشد.
- طبقه دوم: شامل پدر بزرگها و مادر بزرگها، خواهران و برادران و فرزندان آنها می شود.
- طبقه سوم: شامل عمه ها و عموها، خاله ها و دایی ها و فرزندان هر کدام از آنها خواهد شد.
نکته مهمی که در خصوص تقسیم ارث برای مردان در صورت نداشتن وارث وجود دارد، آن است که در صورت وجود ورثه در هر طبقه، طبقات بعدی از ارث محروم خواهند شد. حتی در هر طبقه نیز درجات مختلفی وجود دارد که در صورت وجود درجه نزدیکتر به مرد متوفی، درجات بعدی از ارث محروم می‌شوند. به عنوان مثال، فرزندان متوفی از خویشاوندان درجه اول طبقه اول محسوب شده و در صورت نبود آنها، ارث به نوه هایش خواهد رسید.
در طبقه دوم ارث نیز، دو درجه وجود دارد که درجه اول شامل پدر بزرگ ها، مادر بزرگ ها، برادر و خواهر متوفی می شود و در صورت عدم حیات آنها، ارث مرد فوت شده به درجه دوم از طبقه دوم یعنی پدر و مادر اجداد و فرزندان خواهران و برادران خواهد رسید.
طبقه سوم ارث نیز، شامل دو درجه می‌شود که درجه اول شامل عمو، عمه، خاله و دایی شده و در صورت نبود آنها، درجه دوم از طبقه سوم یعنی فرزندان آنها به ارث متوفی دست می‌یابند.
در نهایت در پاسخ به این سوال که ارث مرد بدون فرزند به چه کسانی می رسد، باید گفت که در صورتی که مرد، همسر دائمی در قید حیات داشته باشد ، ابتدا سهم وی از ارث پرداخت شده و پس از آن، سراغ طبقات و درجات ارث خویشان نسبی وی خواهیم رفت. در صورتی که در طبقه اول ارث، متوفی دارای پدر و مادر باشد، ارث به آنها تعلق خواهد گرفت و در صورت نبود آنها، سهم الارث میان سایر ورثه از طبقات بعدی تقسیم خواهد شد.
مطلب پیشنهادی: ارث مرد بدون فرزند با جزئیات کامل
آنچه در مقاله ارث در صورت نداشتن وراث خواندید
انحصار وراثت یکی از امور ضروری پس از فوت هر فرد است که باید میزان سهم‌الارث ورثه او تعیین شود. در صورتی که فردی فرزندی نداشته باشد، شرایط تقسیم ارث بین وراث او طبق قانون انجام می‌شود و مالی که از متوفی به جا مانده به همسر و سایر بستگان فرد، طبق آن چیزی که در این مقاله گفته شد به ارث می‌رسد.
برای دریافت راهنمایی درباره نحوه تعیین سهم الارث در صورت عدم داشتن فرزند، می‌توانید با بهترین وکیل ارث در تهران در مجموعه همراه آرمانی مشاوره داشته باشید و از تجارب آنها بهره‌مند شوید. وکلای موسسه حقوقی همراه آرمانی می‌توانند درباره نحوه انحصار وراثت در این شرایط و تسریع انجام این پرونده کمکتان کنند.
محدثه رفیعی هستم. پنج سال سابقه تولید محتوا در زمینه مسائل حقوق دارم. در حال حاضر محتواهای یونیک، باکیفیت و مخاطب پسند برای موسسه همراه آرمانی را می نویسم. امیدوارم بتونم در زمینه مسائل حقوقی کمک کنم. خوشحال میشم نظراتتان را در مورد محتواها با من به اشتراک بگذارید.