مهریه عندالمطالبه چیست؟

در قانون و شرع اسلام، مهریه حکم حق زن را دارد که باید از طرف شوهر به او پرداخت شود. به این صورت که پس از جاری شدن عقد ازدواج بین زن و مرد، زن مالک مهریه خواهد شد که میزان آن تابع قانون نیست و بستگی به توافق و تفاهم زوجین دارد. حال این مهریه انواع مختلفی دارد که مهمترین و رایج‌ترین آن‌ها مهریه عندالمطالبه است که در ادامه این مقاله از موسسه حقوقی همراه آرمانی، شرایط دریافت و تفاوت فواید آن با فواید مهریه عندالاستطاعه را شرح خواهیم داد.

منظور از مهریه عندالمطالبه چیست؟

در واقع در اصطلاح عموم منظور از مهریه همان مهریه عندالمطالبه است و بدین معناست که مهریه حق زن بوده لذا هر زمان بخواهد می‌تواند آن را از همسر خود درخواست کند و مرد موظف به پرداخت آن است. چنانچه شوهر از پرداخت مهریه امتناع کند، زن می‌تواند از حق حبس خود استفاده کرده و تمکین نکند. برای آگاهی شرایط عدم تمکین می توانید مقاله مربوطه را مطالعه نمایید.

زوجه برای دریافت مهریه عندالمطالبه باید به دفتر اسناد رسمی مراجعه کند البته مراجعه به شورای حل اختلاف یا دادگاه خانواده نیز ممکن است. چنانچه زوج از پرداخت مهریه خودداری کند، زوجه می‌تواند درخواست زندانی شدن او را داشته باشد.

روش ها و نحوه گرفتن مهریه عندالمطالبه

برای اخذ مهریه عندالمطالبه سه روش وجود دارد:

• به اجرا گذاشتن مهریه در دفتر ازدواج و طلاق
• به اجرا گذاشتن مهریه در اداره اجرای ثبت
• به اجرا گذاشتن مهریه در دادگاه

در کلیه این روش‌ها برای به اجرا گذاشتن مهریه عندالمطالبه، ارائه درخواست، مدارک مبنی بر اموال منقول، غیرمنقول و حساب‌های بانکی شوهر، مدارک هویتی و سند ازدواج الزامی است. پس از ثبت درخواست توسط زن، شوهر باید در مدت زمانی که دادگاه مشخص کرده است، مهریه همسر خود را بپردازد. در غیر این صورت زن می‌تواند حکم جلب شوهرش را بگیرد.

قانون جدید مطالبه مهریه چیست؟

در قانون جدید تغییراتی برای درخواست مهریه عندالمطالبه ایجاد شده است. بدین صورت که چنانچه مهریه زن مطابق وجه رایج کشور تعیین شده باشد، زمانی که او مهریه را مطالبه کند، مقدار مهریه‌ای که باید پرداخت شود، باید بر اساس تغییر شاخص سالانه پول بوسیله بانک مرکزی محاسبه شود. برخی موارد هستند که برای پرداخت مهریه نمی‌توان آن‌ها را در لیست اموال مرد ذکر کرد مانند ضروریات و لوازم مورد نیاز برای زندگی مرد و افراد تحت تکفل او.

در گذشته افرادی که مشمول بدهی مالی مهریه بودند، محکوم به حبس می‌شدند اما طبق قانون جدید، تنها در صورتی که مبلغ مهریه در عقد نکاح برابر ۱۱۰ سکه بهار آزادی باشد، شوهر در صورت نپرداختن آن مشمول حبس خواهد شد. در مورد مبالغ بالاتر، زن نمی‌تواند شوهر خود را حبس کند.

شرایط دریافت مهریه مطابق با قانون جدید

شرایط درخواست مهریه عندالمطالبه و اخذ آن بر اساس قوانین جدید به شکل زیر است:

• پس از جاری شدن صیغه طلاق، مرد وظیفه دارد بر اساس نرخ روز مهریه همسرش را بپردازد.
• چنانچه برای پرداخت مهریه، مبنا اموال منقول، غیر منقول یا حساب بانکی مرد باشد، باید از طریق اجرائیات اداره ثبت، مهریه را به اجرا گذاشت.
• اگر‌ مقدار مهریه زیر ۲۰ میلیون تومان باشد، شورای حل اختلاف مرجع ذی‌صلاح برای تصمیم‌گیری در مورد آن است اما برای مبالغ بالاتر باید به کمک بهترین وکیل مهریه در تهران از طریق اداره ثبت یا دادگاه اقدام کرد.

تفاوت مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه

اشاره کردیم که مهریه عندالمطالبه نوعی از مهریه است که پس از عقد ازدواج بر عهده مرد قرار می‌گیرد و هر موقع زن اراده کند می‌تواند از شوهرش مهریه را طلب کند. همین موضوع یکی از مهمترین تفاوت‌های مهریه عندالاستطاعه و عندالمطالبه است. زیرا در نوع عندالاستطاعه در صورتی زن می‌تواند درخواست مهریه خود را داشته باشد که پرداخت آن در استطاعت شوهر باشد.

علاوه بر این در مهریه عندالاستطاعه، زن باید استطاعت شوهرش را ثابت کند و لیست اموال او را به دادگاه ارائه کند. در حالی که در نوع عندالمطالبه مرد باید برای عدم پرداخت مهریه، عدم توانایی خود را به دادگاه ثابت کرده یا درخواست اعسار بدهد.

تفاوت دیگر این دو نوع مهریه این است که در نوع عندالمطالبه، زن بدون نیاز به اثبات دارایی شوهر، قادر است مهرش را درخواست کند اما در نوع عندالاستطاعه، با معرفی دارایی شوهر می‎‌تواند مهرش را بگیرد. چنانچه شوهر درخواست اعسار از پرداخت مهریه دهد و مورد تایید دادگاه قرار گیرد، مهریه قسط‌بندی خواهد شد.

شرایط مهریه عندالمطالبه در عقد موقت

در پرداخت این نوع مهریه تفاوتی بین عقد دائم و موقت نیست لذا در عقد موقت نیز زن هرگاه بخواهد می‌تواند مهریه خود را درخواست کند و شوهر ملزم به پرداخت آن خواهد بود. تنها شرط مهم آن اثبات وقوع عقد از سمت زن است زیرا از آنجایی که ثبت ازدواج موقت الزامی نیست، ممکن است زن در این صورت نتواند عقد موقت خود را اثبات کند. بنابراین مهریه به او تعلق نخواهد گرفت.

شرایط مهریه عندالمطالبه برای دختر باکره

طبق قانون مدنی، دختر باکره و در دوران عقد نیز می‌تواند مهریه خود را درخواست کند اما به علت باکره بودن، نصف مبلغ مهریه به او تعلق خواهد گرفت. البته اگر در دوران عقد، زن مهریه خود را طلب کند و قصد طلاق نداشته باشد، مرد باید تمام مهریه را پرداخت کند.

مهریه عندالمطالبه در طلاق توافقی چگونه است؟

طلاق توافقی نوعی از جدا شدن است که در آن طرفین توافق کامل دارند و علاوه بر طلاق بر سر تمامی مسائل و تعهدات مالی نیز با هم توافق می‌کنند. یکی از این موارد مورد توافق مهریه است که درباره پرداخت، عدم پرداخت یا نحوه پرداخت آن با هم به توافق می‌کنند. هر گونه توافق باید به امضای طرفین برسد تا بعدا درباره آن به مشکل برنخورند.

بخشش مهریه چگونه است؟

منظور از بخشش یا بذل مهریه زن این است که زن می‌تواند در صورت تمایل از حق مهریه خود بگذرد و در اصطلاح آن را به شوهرش ببخشد. در برخی موارد زن در ازای دریافت امتیازی مانند حضانت فرزندان یا حق طلاق ممکن است مهریه را به شوهرش ببخشد. شرایط بخشش مهریه به صورت رسمی به صورت زیر است:

• اصلی‌ترین شرط برای بخشش مهریه، جاری شدن خطبه عقد است زیرا قبل از آن زن مالک مهریه نیست و بخشیدن چیزی که مالک آن نیستی معنایی ندارد.
• هزینه محضر برای بخشش مهریه به مقدار مهریه بستگی دارد.
• برای بخشیدن مهریه نیازی به مراجعه به دادگاه خانواده نیست و صرف نوشتن در برگه معمولی و امضا و اثر انگشت کافی است. اما اگر این کار در دفتر اسناد رسمی انجام شود مطمئن‌تر است و شکل حقوقی پیدا می‌کند.
• بعد از بخشیدن مهریه در دفتر اسناد رسمی، اقرارنامه زن مبنی بر بخشش مهریه به دفتر ازدواجی که صیغه عقد در آن جاری شده ارسال خواهد شد.

شرایط گرفتن مهریه بدون طلاق چگونه است؟

اگر چه مهریه عندالمطالبه را هر گاه زن بخواهد می‌تواند درخواست کند و مرد باید آن را بپردازد اما اغلب در مواردی اینچنینی مشکلاتی بین زوجین ایجاد خواهد شد.

در اغلب موارد در حالت عادی زن مهرش را طلب نمی‌‌کند و در پی بروز اختلاف بین زوجین، ممکن است زن مهریه خود را بخواهد. اما باید این مهم را در نظر داشت که مهریه حق مالی زن است و در صورت عدم بروز اختلاف نیز می‌تواند مهرش را درخواست کند و شوهر نیز باید بدون ناراحتی آن را بپردازد. لذا صرف درخواست مهریه منوط به جدایی و طلاق نیست. برخی آقایان مهریه همسر خود را در صورت مطالبه او، پرداخت کرده و بدون هیچ مشکلی به زندگی مشترکشان ادامه می‌دهند.

محاسبه مهریه به نرخ روز

به موجب قانون مدنی ما، چنانچه مهریه، وجه رایج کشور باشد، در پرداخت آن لازم است نرخ روز آن طبق نرخ اعلام شده از سمت بانک مرکزی، محاسبه شود. فرمول تعیین ارزش مهریه به نرخ روز، به صورت زیر است:

ارزش مهریه به روز برابر است با مبلغ مهریه × عدد شاخص سال قبل ÷ عدد شاخص سال وقوع عقد اگر در محاسبه مقدار مهریه به نرخ روز طبق فومول فوق مشکل داشتید، می‌توانید به سامانه مخصوص این کار که توسط قوه قضائیه راه‌اندازی شده مراجعه کرده و آن را محاسبه کنید.

شرایط تقسیط مهریه چگونه است؟

مهریه در واقع نوعی بدهی است لذا بنا به تشخیص و تصمیم دادگاه می‌توان آن را به صورت اقساط پرداخت کرد که تاثیری در ماهیت آن نخواهد داشت. اما در صورت عدم پرداخت اقساط، این دین از حالت اقساط به حالت حال تغییر کرده و مرد موظف به پرداخت آن به صورت یکجا خواهد بود. مهریه عندالمطالبه نیز شامل این شرایط است و قابل تقسیط است. چنانچه مرد ثابت کند توانایی پرداخت یکجای مهریه را ندارد، دادگاه با اعسار موافقت کرده و مهریه قسط‌بندی خواهد شد.

مطلب پیشنهادی: مهریه بعد از فوت شوهر چگونه است؟

روش های به اجرا گذاشتن مهریه

دو روش کلی برای به اجرا گذاشتن مهریه وجود دارد:

• اجرای مهریه از طریق دفتر اسناد رسمی ازدواج و در صورتی ممکن است که مهریه در این دفاتر به ثبت رسیده باشد. برای این کار ارائه سند ازدواج و مدارک شناسایی لازم است. زن در ابتدا به دفترخانه محل عقد ازدواج مراجعه کرده و درخواست صدور اجراییه را می‌دهد. سپس اجراییه به شوهر ابلاغ می‌شود و او ۱۰ روز برای پرداخت مهریه همسرش فرصت خواهد داشت. در صورت عدم پرداخت مهریه زن قادر است به دایره اجرای ثبت مراجعه کرده و درخواست کند که اموال شوهرش توقیف شوند. (مطلب پیشنهادی: توقیف اموال برای مهریه چگونه است؟)
• اجرای مهریه از طریق دادگاه خانواده که این روش اصولا هزینه‌های بیشتری خواهد داشت.

جمع بندی و سوالات مهریه عندالامطالبه

مهریه عندالمطالبه نوعی از حق و حقوق زن است که هنگام عقد ازدواج به او تعلق می‌گیرد و هر زمان بخواهد می‌تواند آن را از همسرش درخواست کند. این مهریه مانند سایر انواع آن دارای شرایط و قوانینی است که چنانچه از آن‌ها مطلع نباشید، ممکن است هنگام درخواست آن با مشکل مواجه شوید. کارشناسان ما در مجموعه حقوقی همراه آرمانی آماده پاسخگویی به سؤالات احتمالی شما درباره انواع مهریه هستند.

محدثه رفیعی

محدثه رفیعی هستم. پنج سال سابقه تولید محتوا در زمینه مسائل حقوق دارم.  در حال حاضر محتواهای یونیک، باکیفیت و مخاطب پسند برای موسسه همراه آرمانی را می نویسم. امیدوارم بتونم در زمینه مسائل حقوقی کمک کنم. خوشحال میشم نظراتتان را در مورد محتواها با من به اشتراک بگذارید.