بر کسی پوشیده نیست که ازدواج و زندگی زناشویی عامل بقای جامعه انسانی است. با وجود اینکه بسیاری از ازدواجها با عشق و بدون وجود هیچ مشکلی آغاز میشوند، با گذر زمان و بودن زیر یک سقف ممکن است مشکلات متعددی بین زوجین بوجود بیاید و تا حدی پیش برود که آنها را مجبور به جدایی کند.
البته که زوجین باید بتوانند حتی الامکان مشکلات را مدیریت کرده و به حل اختلافات بپردازند اما گاهی طلاق تنها راه پایان دادن به این مسائل است. پس از جدایی یکسری موارد و قوانینی وجود دارد که طرفین باید آن را رعایت کنند که یکی از آنها عده طلاق است و برای زنان پس از طلاق صادق است. در ادامه این مقاله از موسسه حقوقی همراه آرمانی درباره عده طلاق و انواع آن شرح خواهیم داد.
عده طلاق چیست؟
فلسفه حکم عده طلاق، در واقع پاسداشتن حرمت ازدواج دائم و نیز جلوگیری از مواردی مانند اختلاط نسل است. برای این منظور زن نباید برای مدت معینی که عده طلاق نام داد، ازدواج مجدد داشته باشد. شاید در این مدت که ۴ ماه و ۱۰ روز است مشخص شد که او از همسرش باردار است یا زوجین به یکدیگر برگشتند. بنابراین پس از جاری شدن صیغه طلاق، مدت عده شروع میشود و تا پایان آن زوجه نمیتواند ازدواج مجدد داشته باشد.
انواع عده
طبق قوانین اسلامی عده انواع مختلفی دارد و هر کدام شرایط خاص خود را دارند و از قوانین خاصی پیروی میکنند. مهمترین انواع عده عبارتند از:
عده وفات
مدت این عده طبق قانون و قرآن، ۴ ماه و ۱۰روز است و در صورتی که زن باردار باشد عده تا زمان زایمان او ادامه دارد به شرط اینکه کمتر از این مدت نباشد. به عبارتی اگر زن باردار باشد، مدت عده وفات تا زمان وضع حمل اوست اما در صورتی که فاصله فوت شوهر تا زایمان زن کمتر از ۴ ماه و ۱۰ روز باشد، زمان عده همان مدت خواهد بود.
عده طلاق
ازدواج سنتی شایسته و سفارش پیامبر اسلام است و زوجین باید در استحکام پیوند زناشویی بکوشند. لذا گاهی مشکلات بین زوجین بسیار زیاد میشود و راهی جز جدایی برای آنها باقی نمیماند. بر اساس قوانین اسلامی، پس از جدایی، زن ملزم است مدتی را به عنوان عده طلاق حفظ کند و ازدواج مجدد نداشته باشد تا وضعیت وی کاملا مشخص شود. چنانچه هنگام طلاق زن باردار باشد، عده طلاق تا زمان زایمان او خواهد بود.
عده زن باردار
عده زن باردار در عقد دائم، موقت، طلاق و فوت همسر، تا هنگام وضع حمل او یا سقط جنین خواهد بود. اگر همسر فوت کرده باشد و زمان مانده تا زایمان از ۴ ماه و ۱۰ روز کمتر باشد، زن باید عده را نگهدارد. اگر سقط جنین اتفاق بیفتد، عده به پایان رسیده و زن قادر به ازدواج مجدد است.
عده نکاح منقطع
عده در نکاح منقطع یا عقد موقت، انقضای مدت صیغه یا بذل مدت از طرف شوهر، بر اساس ماده ۱۱۵۲ قانون مدنی، به مدت دو طُهر است و زن به مدت دو بار عادت ماهیانه و پاک شدن، باید عده نگهدارد. اما چنانچه به اقتضای سن، زن عادت ماهیانه نداشته باشد، مدت عده در نکاح منقطع، ۴۵ روز است. برای زن یائسه و زنی که پیش از نزدیکی و دخول عقد نکاح او منحل شده باشد، نیازی به نگهداشتن عده نیست.
عده مفقودالاثر
زمان این نوع عده بر اساس شرایط مختلف، متفاوت است. به عنوان مثال اگر شوهر برای مدت طولانی حضور نداشته باشد و اثری از او نباشد، زن میتواند مفقودالاثری شوهرش را اعلام کند. اگر شوهر در این مدت مالی برای گذراندن زندگی همسرش بجا گذاشته باشد یا زن سرپرستی برای تامین مالی داشته باشد، طلاق جایز نیست. اما در صورتی که هیچ یک از این شرایط نباشد، زن میتواند با مراجعه به دادگاه، مفقودالاثر بودن همسرش را اعلام کند.
بعد از گذشت ۴ سال زن میتواند از طریق دادگاه عمومی و حقوقی آخرین محل اقامت شوهر، صدور حکم مرگ فرضی شوهر را درخواست کند. در ادامه صیغه طلاق غیابی جاری شده و زن باید ۴ ماه و ۱۰ روز عده نگهدارد. اگر شوهر در این مدت، برگشت، رجوع به زن ممکن است، اما چنانچه پس از مدت عده برگشت شود، امکان رجوع به زن برای او وجود ندارد.
مقاله پیشنهادی: مجازات صیغه شدن در زمان عده چیست؟
عده زن یائسه
منظور از زن یائسه، خانومهایی هستند که عادت ماهیانه نمیشوند و غدد جنسی آنها توان بارداری ندارد. این زنان عده طلاق و فسخ نکاح ندارند، اما عده وفات را باید نگهدارند. مدت عده وفات برای خانومهای یائسه نیز مانند سایر بانوان، ۴ ماه و ۱۰ روز خواهد بود.
عده ارتداد
طبق فتوای فقها، اگر یکی از زوجین بعد از ازدواج مرتد شود، ازدواج فسخ میشود. چنانچه مرد مرتد فطری شود، جدایی قطعی میشود و زن ملزم به نگداشتن عده وفات است اما در صورتی که مرتد ملی شود، زن باید عده طلاق نگهدارد و در زمان عده اگر مرد مجدد مسلمان شد، ازدواج ادامه خواهد یافت. اما چنانچه زن مرتد شود، چه ملی و چه فطری، باید عده نگهدارد.
عده آمیزش اشتباه
بر اساس فتوای فقها، چنانچه مردی به تصور اینکه زنی همسر اوست با او آمیزش کند، آن زن باید به اندازه مدت عده طلاق یعنی سه طُهر عده نگهدارد، چه زن اطلاع داشته که مرد، همسر اوست یا نه. اگر مرد بداند که زن همسرش نیست اما زن نداند، اختلاف نظر وجود دارد. برخی میگویند زن باید عده نگهدارد و برخی عقیده دارند لازم به این کار نیست.
مدت زمان عده طلاق چقدر است؟
اگر خانوم یائسه نباشد یا با همسرش ارتباط زناشویی داشته باشد باید در صورت جدایی، عده طلاق را نگهدارد. مدت این عده ۳ ماه و ۱۰ روز است و از نظر فقهی خانوم باید سه نوبت عادت ماهیانه را بگذراند و پاک شود.
در صورت وقوع چنین شرایطی، میتوانید با بهترین وکیل طلاق در تهران مشورت کنید تا اطلاع جامع در این زمینه کسب کنید و به مشکل برنخورید.
عده طلاق سه طهر چیست؟
اگر زن باردار نباشد و عادت ماهیانه شود، باید سه طهر صبر کند یعنی سه بار عادت ماهیانه شده و پاک شود. چنانچه عادت ماهیانه نشود، عده، ۳ ماه است. تا مدتی که زن خون استحاضه (خونریزی بدلیل اختلال در چرخه قاعدگی) ببیند نیز جزء روزهای طهر است زیرا از حیض و نفاسات پاک شده است. عده طلاق و عده فسخ ازدواج سه طهر است؛ مگر اینکه زوجه با توجه به سن، عادت ماهیانه نداشته باشد که در این صورت مدت عده ۳ ماه است.
عده در طلاق توافقی به چه صورت است؟
طبق ماده ۱۱۵۱ قانون مدنی، عده در طلاق توافقی مانند عده طلاق سه طهر است، یعنی زن باید از تاریخ جدایی، سه مرتبه عادت ماهیانه شده و پاک شود. اگر زن در هنگام طلاق در سنی باشد که معمولا در آن سن عادت ماهیانه وجود دارد اما به دلایلی مانند بیماری عادت نشود، باید ۳ ماه عده نگهدارد.
زنان فاقد عده طلاق چه کسانی هستند؟
برخی از بانوان نیاز به نگهداشتن مدت عده ندارند که شامل گروههای زیر هستند:
- بانوانی که یائسه هستند و امکان بارداری ندارند.
- بانوانی که باکره هستند یا بین آنها و شوهرشان اصلا رابطه جنسی وجود نداشته است.
- بانوانی که با توجه به سن آنها زمان عقد موقت، بارداری برایشان ممکن نیست.
- بانوانی که رحم ندارند.
آنچه خواندید و سوالات متداول
طبق قوانین شرع و عرف و به منظور حرمت نگه داشتن برای ازدواج و نیز جلوگیری از اختلاط نسل، زنان در صورت جدایی، ملزم به نگهداری عده طلاق هستند. این عده دارای انواع مختلفی است که در مقاله فوق هر کدام از آنها را شرح دادیم. البته گروهی از بانوان نیز هستند که با توجه به شرایطی که دارند، نیازی به نگهداشتن مدت عده ندارند و پس از جدایی میتوانند بلافاصله ازدواج مجدد داشته باشند. پس از توضیحات فوق چنانچه باز هم درباره عده طلاق سوالی دارید، کارشناسان مجموعه حقوقی همراه آرمانی آماده پاسخگویی و راهنمایی شما هستند.
دلیل سه ماه عده بعد از طلاق چیست؟
فلسفه این کار، جلوگیری از اختلاط نسل و در مورد وفات شوهر به منظور احترام به شوهر متوفی است.
عده طلاق بائن چند روز است؟
مدت عده طلاق بائن، ۳ طهر و در مواردی، ۳ ماه است و در مدت عده در صورت فوت یکی از زوجین، حق دریافت نفقه و ارث برای دیگری وجود ندارد.
عده طلاق از چه زمانی شروع می شود؟
به محض جاری شدن صیغه طلاق، مدت عده شروع میشود.
اگر زنی عده نگه ندارد چه می شود؟
نگهنداشتن عده موجب باطل شده ازدواج بعدی است، زیرا در زمان عده، زوجه متأهل محسوب شده و طبق قانون و شرع اجازه عقد مجدد ندارد. بعلاوه زن و مردی که در زمان عده با هم ازدواج میکنند، برای یکدیگر حرام ابدی میشوند و دیگر قادر به ازدواج با هم نخواهند بود.
محدثه رفیعی هستم. پنج سال سابقه تولید محتوا در زمینه مسائل حقوق دارم. در حال حاضر محتواهای یونیک، باکیفیت و مخاطب پسند برای موسسه همراه آرمانی را می نویسم. امیدوارم بتونم در زمینه مسائل حقوقی کمک کنم. خوشحال میشم نظراتتان را در مورد محتواها با من به اشتراک بگذارید.